Definicja
Stopa referencyjna NBP to główna stopa procentowa banku centralnego, czyli oprocentowanie 7-dniowych bonów pieniężnych NBP. Ustala ją Rada Polityki Pieniężnej i od 5 marca 2026 r. wynosi 3,75%. Wokół niej kształtują się stawki na rynku międzybankowym, a z nich wskaźniki WIBOR i POLSTR.
Co to oznacza dla Ciebie
Stopa referencyjna nie trafia do Twojej umowy wprost, ale przez wskaźnik zmienia ratę kredytu zmiennego. Przy kredycie 500 000 zł na 30 lat każde 0,25 pkt proc. zmiany to około 80 zł raty. Od stopy referencyjnej zależą też odsetki ustawowe i maksymalne oraz zdolność kredytowa liczona z buforem.
Ile wynoszą stopy NBP w 2026 r.
Od 5 marca 2026 r. stopa referencyjna wynosi 3,75%, lombardowa 4,25%, a depozytowa 3,25%. Na posiedzeniu 6–7 października 2026 r. RPP pozostawiła stopy bez zmian. Najbliższe posiedzenia decyzyjne zaplanowano na 3–4 listopada i 1–2 grudnia 2026 r. Nowa stopa obowiązuje od dnia po decyzji.
Dla porównania: od 29 maja 2020 r. stopa wynosiła 0,1%, a od 8 września 2022 r. do 6 września 2023 r. 6,75%. Od maja 2025 r. do marca 2026 r. RPP obniżyła ją siedem razy, łącznie o 2 pkt proc. Pełną historię znajdziesz w artykule stopy procentowe NBP i kalendarz RPP.
Jak stopa NBP trafia do raty
Bank liczy odsetki od sumy wskaźnika i marży. WIBOR zawiera oczekiwania co do przyszłych decyzji RPP, więc rusza wcześniej. POLSTR reaguje na samą decyzję, z opóźnieniem. Nowa wartość wskaźnika trafia do raty w dniu aktualizacji z umowy, zwykle co 1, 3 lub 6 miesięcy. Przy stałej stopie decyzje RPP nie zmieniają raty do końca okresu stałego.
Odsetki ustawowe i maksymalne
Kodeks cywilny wiąże z nią limity odsetek. Odsetki ustawowe to stopa referencyjna plus 3,5 pkt proc., dziś 7,25%. Odsetki maksymalne to dwukrotność tej wartości, czyli 14,5%. Odsetki ustawowe za opóźnienie to stopa referencyjna plus 5,5 pkt proc., dziś 9,25%, a maksymalne za opóźnienie 18,5%. Przy każdej zmianie stopy te limity zmieniają się automatycznie.
Stopa referencyjna wpływa też na zdolność kredytową. Bank liczy ją od oprocentowania z buforem, więc obniżka stóp zwiększa maksymalną kwotę kredytu, a podwyżka ją zmniejsza.
Przykład
Kredyt 400 000 zł na 30 lat, raty równe, oprocentowanie 6,00% (wskaźnik zbliżony do stopy NBP plus marża). Rata wynosi 2 398 zł. Gdyby stopy wzrosły o 0,25 pkt proc. i wskaźnik poszedł za nimi, oprocentowanie wyniosłoby 6,25%, a rata 2 463 zł. Po obniżce o 0,25 pkt proc. rata spadłaby do 2 334 zł.
Najczęstsze pytania
Ile wynosi stopa referencyjna NBP?
W październiku 2026 r. 3,75%. Obowiązuje od 5 marca 2026 r. RPP pozostawiła ją bez zmian na posiedzeniu 6–7 października 2026 r.
Kiedy RPP zdecyduje o stopach?
Najbliższe posiedzenia decyzyjne to 3–4 listopada i 1–2 grudnia 2026 r. Ewentualna nowa stopa obowiązuje od dnia po decyzji.
Czy stopa referencyjna to oprocentowanie mojego kredytu?
Nie. Twoje oprocentowanie zmienne to wskaźnik, np. WIBOR lub POLSTR, plus marża banku. Wskaźnik zależy od stopy NBP, ale ma własną wartość.
Powiązane hasła
Więcej w poradniku
Źródła
- NBP: podstawowe stopy procentowe
- NBP: archiwum podstawowych stóp procentowych (XML)
- Kodeks cywilny (art. 359 i 481: odsetki ustawowe i maksymalne)
Definicja jest uproszczona. W sprawach, w których liczy się każde słowo, rozstrzyga treść ustawy i Twojej umowy. Przykłady liczbowe są orientacyjne i nie są ofertą banku.
Inne hasła w dziale „Oprocentowanie i stopy procentowe”