Definicja
Ryzyko stopy procentowej to ryzyko, że oprocentowanie kredytu wzrośnie, a razem z nim rata i całkowity koszt. W kredycie ze zmienną stopą ponosisz je przez cały okres spłaty, a przy okresowo stałej stopie od końca okresu stałego. Bank musi Cię o tym ryzyku poinformować przed zawarciem umowy.
Co to oznacza dla Ciebie
Jeśli Twój budżet nie zniesie raty wyższej o kilkaset złotych, ryzyko stopy procentowej może zamienić się w problem ze spłatą. Bank ogranicza je, licząc zdolność od oprocentowania powiększonego o bufor co najmniej 2,5 pkt proc. Ty możesz je zmniejszyć stałą stopą, poduszką finansową albo niższą kwotą kredytu.
Jak duże może być
W latach 2021–2022 stopa referencyjna NBP wzrosła z 0,1% do 6,75%, a WIBOR 3M jesienią 2022 r. przekraczał 7,3%. Przy kredycie 500 000 zł na 30 lat różnica między dnem a szczytem stóp to ponad 2 000 zł raty miesięcznie. Dziś stopa referencyjna wynosi 3,75%, a każde 0,25 pkt proc. to przy takiej kwocie około 80 zł raty.
Jak uwzględniają je przepisy
Rekomendacja S KNF zobowiązuje banki do oceny ryzyka stopy procentowej przy badaniu zdolności. Według stanowiska UKNF bufor przy stopie zmiennej to co najmniej 2,5 pkt proc. Przy stałej stopie na co najmniej 5 lat bank może przyjąć niższy. Ustawa o kredycie hipotecznym wymaga też, by bank przed umową przedstawił informacje o ryzyku zmiany oprocentowania, m.in. w formularzu ESIS. Szczegóły w artykule Rekomendacja S KNF: bufor stopy, DSTI i LTV.
Jak się chronić
- Stała stopa na 5 lat odsuwa ryzyko o kilka lat, ale go nie usuwa.
- Poduszka finansowa na kilka miesięcy rat pozwala przejść przez okres wyższych stóp.
- Zapas w budżecie. Policz, czy udźwigniesz ratę wyższą o 1–2 pkt proc.
- Nadpłaty zmniejszają saldo, od którego liczone są odsetki.
Ryzyko działa w obie strony. Gdy stopy spadają, kredytobiorca ze zmienną stopą płaci mniej, a ten ze stałą czeka do końca okresu stałego. Nikt nie zna przyszłych decyzji RPP, dlatego wybór lepiej opierać na tym, jaki wzrost raty zniesie Twój budżet, a nie na prognozach.
Przykład
Kredyt 400 000 zł na 30 lat, raty równe, oprocentowanie zmienne 5,89% (marża 2 pkt proc. plus WIBOR 3M 3,89%). Rata wynosi 2 370 zł. Bank sprawdza zdolność przy 8,39%, czyli przy racie 3 045 zł, o 675 zł wyższej. Jeśli Twój dochód nie wystarcza na ratę testową, bank przyzna niższą kwotę.
Kalkulator zdolności kredytowej
Najczęstsze pytania
Jak zabezpieczyć się przed wzrostem raty kredytu?
Wybierz stałą stopę na 5 lat, utrzymuj poduszkę finansową na kilka rat i bierz kwotę, przy której udźwigniesz wzrost raty o 1–2 pkt proc.
Czy stała stopa usuwa ryzyko stopy procentowej?
Nie, tylko je odsuwa. Po okresie stałym, zwykle 5 lat, bank ustala nowe oprocentowanie według aktualnych warunków.
Powiązane hasła
Więcej w poradniku
Źródła
- KNF: Rekomendacja S i inne rekomendacje dla banków
- Ustawa z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym (ISAP)
- NBP: podstawowe stopy procentowe
Definicja jest uproszczona. W sprawach, w których liczy się każde słowo, rozstrzyga treść ustawy i Twojej umowy. Przykłady liczbowe są orientacyjne i nie są ofertą banku.
Inne hasła w dziale „Oprocentowanie i stopy procentowe”