Jakich danych nie podawać pośrednikowi ani w formularzu

Formularz „sprawdź swoją zdolność”, rozmowa telefoniczna, wiadomość na komunikatorze: pierwszy kontakt z ekspertem kredytowym jest dziś szybki i często anonimowy. Właśnie dlatego warto wiedzieć, jakie dane są potrzebne od razu, a jakie dopiero na etapie wniosku. Dane z dowodu, PESEL i dokumenty dochodowe to komplet do wyłudzenia kredytu na Twoje nazwisko. Poniżej piszemy, co podać, czego nie podawać nikomu, jak sprawdzić pośrednika i co zrobić, gdy dane już wyciekły.

Co wystarczy na pierwszą rozmowę

Ekspert potrzebuje na start tylko tylu informacji, żeby ocenić, czy i w jakich bankach kredyt jest realny. To zasada minimalizacji danych z RODO (art. 5 ust. 1 lit. c): zbiera się tylko dane potrzebne do celu.

• Imię i kontakt: telefon albo e-mail, żeby ekspert mógł oddzwonić.
• Cel: zakup mieszkania, domu, budowa, refinansowanie.
• Kwota kredytu i wkład własny, choćby w przybliżeniu.
• Dochód netto orientacyjnie i rodzaj umowy: etat, działalność, zlecenie.
• Inne kredyty, karty i limity: ile ich masz i jakie raty płacisz.

Z tych danych ekspert policzy wstępnie zdolność i powie, jakie dokumenty będą potrzebne. Sam możesz to zrobić wcześniej w kalkulatorze zdolności kredytowej, bez podawania żadnych danych.

Czego nie podawać na pierwszym kontakcie

Nazwisko rodowe matki bywa pytaniem kontrolnym w bankach, więc nie podawaj go w formularzach.

Login, hasło i kody. Żaden pośrednik, agent ani pracownik banku nie potrzebuje dostępu do Twojej bankowości. Wyciągi pobierasz sam jako pliki PDF. Jeśli bank pobiera historię rachunku bezpośrednio, robisz to w jego systemie, logując się samodzielnie. Prośba o kod SMS „do weryfikacji” to typowy początek oszustwa.

Dane o zdrowiu. Przy kredycie potrzebne są najwyżej w ankiecie ubezpieczenia na życie, którą wypełniasz u ubezpieczyciela albo w banku. Pośrednik nie musi ich znać. To dane szczególnej kategorii (art. 9 RODO). Więcej o polisach w artykule ubezpieczenie na życie do kredytu hipotecznego.

Kiedy dokumenty są naprawdę potrzebne

Pełne dane i dokumenty trafiają do eksperta dopiero, gdy wybraliście banki i składacie wnioski. Wtedy bank musi potwierdzić Twoją tożsamość i sprawdzić Cię w BIK, więc poprosi o dane z dowodu, PESEL i podpisanie zgody na sprawdzenie historii kredytowej. Przed tym etapem:

1. Dostajesz informacje o pośredniku na piśmie. Zgodnie z art. 17 ustawy o kredycie hipotecznym pośrednik albo agent przed rozpoczęciem usługi przekazuje Ci na trwałym nośniku, np. w PDF, swoje dane, numer wpisu do rejestru i informacje o wynagrodzeniu.
2. Ustalasz kanał przesyłania. Najlepiej szyfrowany portal pośrednika albo archiwum z hasłem podanym innym kanałem. Porównanie kanałów jest w artykule ekspert kredytowy online.
3. Wiesz, po co jest każda zgoda. Zgoda na sprawdzenie w BIK jest potrzebna do wniosku, zgody marketingowe nie są.

Pełną listę dokumentów do wniosku znajdziesz w artykule dokumenty do kredytu hipotecznego.

Jak sprawdzić pośrednika, zanim wyślesz dokumenty

Poproś o imię, nazwisko i numer wpisu, a potem wyszukaj osobę w rejestrze pośredników kredytu hipotecznego i agentów KNF. Agent musi być w nim wpisany razem z pośrednikiem, dla którego pracuje. Sprawdź też, czy adres e-mail i strona należą do tej samej firmy co wpis w rejestrze. Instrukcję krok po kroku opisujemy w artykule jak sprawdzić eksperta w rejestrze KNF, a sygnały ostrzegawcze w tekście nieuczciwy ekspert kredytowy.

• Ktoś prosi o skan dowodu, zanim powie, kim jest i dla kogo pracuje.
• Kontakt tylko przez komunikator, bez nazwy firmy i numeru wpisu.
• Prośba o przelew „za analizę” albo „za decyzję”.
• Prośba o instalację aplikacji do zdalnego pulpitu.

Co zrobić, gdy dane wyciekły

Jeśli wysłałeś dane osobie, której nie możesz zweryfikować, albo dostałeś informację o wycieku z firmy, działaj od razu, w tej kolejności:

1. Zastrzeż PESEL w aplikacji mObywatel, na gov.pl albo w urzędzie gminy, bezpłatnie. Od 1 czerwca 2024 r. banki i inne instytucje muszą sprawdzać, czy numer jest zastrzeżony, a przy kredycie wziętym mimo zastrzeżenia nie mogą dochodzić od Ciebie roszczeń. Przed podpisaniem własnej umowy kredytu zastrzeżenie cofniesz czasowo.
2. Unieważnij dowód osobisty, jeśli ktoś ma jego skan albo dokument zginął. Zgłoszenie w mObywatelu, przez internet albo w gminie jest bezpłatne, a dowód zostaje unieważniony od razu. Zgłoś też utratę dokumentu w swoim banku, który przekaże informację innym instytucjom.
3. Włącz alerty w BIK, które informują o próbie wzięcia kredytu na Twoje dane, i pobierz raport, żeby sprawdzić, czy nikt już tego nie zrobił. Jak czytać raport, piszemy w artykule raport BIK przed kredytem.
4. Zmień hasła i włącz logowanie dwuetapowe tam, gdzie podawałeś te same dane.
5. Zgłoś incydent. Podejrzaną stronę albo wiadomość zgłoś do CERT Polska na incydent.cert.pl, podejrzany SMS przekaż na numer 8080. Przy próbie wyłudzenia zawiadom policję.
6. Zwróć się do UODO. Jeśli firma nie zabezpieczyła Twoich danych, możesz złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Od firmy możesz też żądać informacji, jakie dane o Tobie przetwarza (art. 15 RODO).

Czy Twoje dane były w jednym ze zgłoszonych wycieków, sprawdzisz w rządowym serwisie bezpiecznedane.gov.pl. Więcej o oszustwach „na kredyt” piszemy w artykule kredyt hipoteczny przez internet.

Najczęstsze pytania

Źródła

1. Ustawa z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (ISAP)
2. KNF: Rejestr pośredników kredytu hipotecznego i agentów
3. Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO), EUR-Lex
4. gov.pl: Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie
5. gov.pl: Zgłoś utratę lub uszkodzenie swojego dowodu osobistego, unieważnij dowód

Przykłady liczbowe są orientacyjne i nie są ofertą banku. Decyzję kredytową podejmuje bank.

Czytaj też

• Eksperci kredytowi · 7 min

  Kredyt hipoteczny przez internet: co załatwisz online

  Kredyt hipoteczny przez internet: wniosek online w banku, co nadal wymaga oddziału i notariusza, porównywarka czy agent i jak nie dać się oszustom na „kredyt”.

• Eksperci kredytowi · 7 min

  Ekspert kredytowy czy bank: co się bardziej opłaca

  Kto płaci ekspertowi kredytowemu, co zyskujesz, porównując banki przez pośrednika, i kiedy wystarczy iść prosto do banku. Porównanie w tabeli.

• Eksperci kredytowi · 7 min

  Jak wybrać eksperta kredytowego: 8 kryteriów

  Wpis KNF, liczba banków, jawne wynagrodzenie, opinie i specjalizacja w Twoim dochodzie. 8 kryteriów wyboru eksperta kredytowego i sygnały ostrzegawcze.

• Eksperci kredytowi · 7 min

  Ile kosztuje doradca kredytowy (ekspert)? Kto płaci i ile

  Kto płaci ekspertowi kredytowemu, jak liczy się prowizja od banku, co ekspert musi Ci ujawnić przed usługą i kiedy może pobrać opłatę od klienta.