Oszustwa przy kupnie i wynajmie mieszkania: 7 schematów i jak się chronić

Zakup mieszkania to największy przelew w życiu większości osób, a wynajem to często pośpiech i konkurencja o dobre oferty. Oszuści wykorzystują jedno i drugie. Poniżej siedem schematów, które powtarzają się najczęściej, i proste kroki, które je blokują. Większość z nich zatrzymasz, sprawdzając księgę wieczystą i potwierdzając numer konta telefonicznie.

1. Fałszywe ogłoszenie najmu i zaliczka przed obejrzeniem

Ładne mieszkanie, niski czynsz, właściciel rzekomo za granicą. Prosi o zaliczkę albo kaucję przelewem lub przez link do płatności, a klucze ma wysłać kurierem. Mieszkanie nie istnieje albo należy do kogoś innego. Jak się chronić: nie płać niczego przed obejrzeniem mieszkania i podpisaniem umowy, nie klikaj w linki do płatności przesłane w komunikatorze, a podejrzane SMS-y przekaż na numer 8080.

2. Sprzedający, który nie jest właścicielem

Oszust podaje się za właściciela i bierze zadatek przy umowie przedwstępnej w zwykłej formie pisemnej. Jak się chronić: sprawdź numer księgi wieczystej w serwisie Elektroniczne Księgi Wieczyste Ministerstwa Sprawiedliwości. W dziale II jest właściciel, a w dziale IV hipoteki. Porównaj dane właściciela z dowodem osobistym sprzedającego. Jeśli mieszkanie nie ma księgi, na przykład przy spółdzielczym prawie, poproś o zaświadczenie ze spółdzielni. Co jeszcze sprawdzić, opisujemy w artykule księga wieczysta: co sprawdzić.

3. Fałszywy pełnomocnik

Właściciel „nie może przyjechać”, a sprzedaje pełnomocnik z dokumentem, który wygląda na notarialny. Jak się chronić: pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego. Poproś o jego kopię wcześniej i potwierdź telefonicznie w kancelarii, która je sporządziła, a nie pod numerem z dokumentu. Przed pełnomocnictwem i aktem notariusz sprawdza też, czy PESEL nie jest zastrzeżony, i przy zastrzeżonym odmawia czynności (art. 85a Prawa o notariacie).

4. Podmieniony numer konta przed przelewem ceny

To oszustwo groźne właśnie w dniu zakupu. Ktoś przejmuje skrzynkę pośrednika, sprzedającego albo kancelarii i wysyła maila „zmieniamy rachunek do wpłaty”. Wygląda prawdziwie, bo zna szczegóły transakcji. Jak się chronić: numer rachunku do zapłaty ceny wpisz w akcie notarialnym albo w umowie przedwstępnej. Każdą zmianę numeru potwierdzaj telefonicznie pod numerem, który znasz z wcześniej, a nie z tego maila. Przy kredycie bank przelewa pieniądze na rachunek z aktu, więc nie zmieniaj go mailem.

5. Zadatek wyższy niż trzeba i bez umowy

Zadatek ma skutki prawne: jeśli umowa nie zostanie wykonana z winy sprzedającego, możesz żądać sumy dwukrotnie wyższej, a jeśli z Twojej, sprzedający zachowa zadatek (art. 394 § 1 KC). To działa tylko wtedy, gdy zadatek jest opisany w umowie, a druga strona jest prawdziwym właścicielem. Jak się chronić: zadatek płać przelewem, po podpisaniu umowy przedwstępnej, w wysokości adekwatnej do transakcji. Przy kredycie wpisz warunek, co dzieje się z zadatkiem, gdy bank odmówi. Szczegóły w artykule umowa przedwstępna: zadatek czy zaliczka.

6. „Doradca”, który bierze pieniądze za pewny kredyt

Ogłoszenia „kredyt bez BIK”, „gwarancja decyzji” albo „przyspieszenie w banku za opłatą”. Po wpłacie kontakt się urywa. Jak się chronić: sprawdź osobę w rejestrze pośredników kredytu hipotecznego KNF. Nikt nie może zagwarantować decyzji banku, bo decyzję kredytową podejmuje bank. Jak rozpoznać nieuczciwego pośrednika, opisujemy w artykule nieuczciwy ekspert kredytowy.

7. Wyłudzenie danych przy najmie

Fałszywy wynajmujący prosi o skan dowodu, zaświadczenie o zarobkach i zdjęcie twarzy „do weryfikacji najemcy”. Dane posłużą do wzięcia pożyczki. Jak się chronić: nie wysyłaj skanu dowodu przed obejrzeniem mieszkania i potwierdzeniem, kto jest właścicielem. Dowód pokaż przy podpisaniu umowy. Trzymaj PESEL zastrzeżony w mObywatelu. Jeśli dane już wyciekły, przeczytaj tekst wyłudzenie kredytu na moje dane.

Lista przed każdym przelewem

• Czy obejrzałem mieszkanie na miejscu?
• Czy sprawdziłem księgę wieczystą i dane właściciela z dowodem?
• Czy mam podpisaną umowę, w której jest kwota i numer rachunku?
• Czy numer rachunku potwierdziłem telefonicznie pod znanym numerem?
• Czy pośrednik lub ekspert ma wpis w rejestrze KNF lub jest znanym biurem?

Jeśli padłeś ofiarą oszustwa, od razu zadzwoń do swojego banku z prośbą o wstrzymanie przelewu, zgłoś sprawę na policji i w CERT Polska.

Najczęstsze pytania

Źródła

1. Ministerstwo Sprawiedliwości: Elektroniczne Księgi Wieczyste (sprawdzono 3.11.2026)
2. Kodeks cywilny, art. 394 (zadatek) (ISAP) (sprawdzono 3.11.2026)
3. Ustawa z 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości, Dz.U. 2023 poz. 1394 (ISAP)
4. gov.pl: Coraz więcej prób wyłudzenia przez fałszywe SMS-y (CERT Polska, 8080, incydent.cert.pl)
5. KNF: Rejestr pośredników kredytu hipotecznego i agentów (sprawdzono 3.11.2026)

Przykłady liczbowe są orientacyjne i nie są ofertą banku. Decyzję kredytową podejmuje bank.

Czytaj też

• Prawo i formalności · 4 min

  Wyłudzenie kredytu na moje dane: co zrobić krok po kroku

  Ktoś wziął kredyt lub pożyczkę na Twoje dane? Co zrobić od razu: zastrzeżenie PESEL i dowodu, policja, reklamacja w banku, BIK i Rzecznik Finansowy. Dlaczego zastrzeżenie chroni przed spłatą i jak to wpływa na Twój kredyt hipoteczny.

• Prawo i formalności · 8 min

  Dokumenty do kredytu hipotecznego: pełna lista na 2026

  Jakie dokumenty do kredytu hipotecznego: etat, B2B i JDG (KPiR, ryczałt, PIT), emerytura, dochód z zagranicy, rynek wtórny, pierwotny, budowa i działka.

• Prawo i formalności · 8 min

  Koszty notariusza i PCC przy zakupie mieszkania w 2026

  Ile kosztuje notariusz i podatek PCC przy zakupie mieszkania za 300, 500 i 700 tys. zł: taksa maksymalna, VAT, wypisy, opłaty sądowe i zwolnienie z PCC.

• Prawo i formalności · 7 min

  Operat szacunkowy do kredytu: kto wycenia i ile to kosztuje

  Kto robi wycenę nieruchomości do kredytu, ile kosztuje operat szacunkowy, co bierze pod uwagę rzeczoznawca, jak wycena wpływa na LTV i jak długo jest ważna.